Σάββατο, 7 Δεκεμβρίου 2019
 

Συγκριτική αξιολόγηση του δήμου Αιγάλεω – Συμπεράσματα και προτάσεις

Αναρτήθηκε: 18.01.2019

Του Θανάση Λάππα*

Η ελληνική κρίση εκδηλώθηκε ως αποτέλεσμα τόσο των επιπτώσεων της διεθνούς οικονομικής κρίσης όσο και των ανισορροπιών της ελληνικής οικονομίας που οφείλονταν στο έλλειμμα ανταγωνιστικότητας και το δημοσιονομικό έλλειμμα. Η χώρα μας προχώρησε το 2010 στο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής «μνημόνιο» – το οποίο δίνει έμφαση στη δημοσιονομική πειθαρχία – για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών προβλημάτων και είχε ως αποτέλεσμα την νομοθετική πράξη αποδοχής δημοσιονομικών μέτρων προσαρμογής και εξυγίανσης. Οι εξελίξεις αυτές, με δεδομένο την ιδιαίτερα σημαντική οικονομική εξάρτηση από το Κεντρικό Κράτος, επηρέασαν ιδιαίτερα και το χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να αξιολογηθεί η οικονομική αυτονομία του Δήμου Αιγάλεω – στα πλαίσια της δημοσιονομικής προσαρμογής της χώρας μέσω της εφαρμογής του Μ.Π.Δ.Σ.-, και αφετέρου να συγκριθούν τα χρηματοοικονομικά μεγέθη του Δήμου Αιγάλεω με τα αντίστοιχα πέντε ακόμη μεγάλων δήμων της Αττικής για τη χρονική περίοδο 2012-2016, καθώς ο Δήμος Αιγάλεω έχει ιδιαίτερο ειδικό βάρος και όχι μόνο λόγω του πληθυσμιακού μεγέθους του.

Το θέμα είναι επίκαιρο αν αναλογιστούμε ότι το νέο Μ.Π.Δ.Σ. 2019-2022 ορίζει ιδιαίτερα στενά τα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας.

Καθίσταται λοιπόν επιτακτική ανάγκη να αναζητηθούν λύσεις και προοπτικές ώστε ο δήμος να μπορέσει να ανταπεξέλθει στις σύγχρονες προκλήσεις και να προσφέρει καλύτερης ποιότητας και ποσότητας υπηρεσίες στους πολίτες του.

Η δημοσιονομική αυτονομία (fiscal autonomy) της Τ.Α

Η δημοσιονομική αυτονομία (fiscal autonomy) της Τ.Α είναι ένα σημαντικό θέμα,
Η επιχειρηματολογία που διέπει αυτή τη συζήτηση υποστηρίζει ότι όσο περισσότερο η Αυτοδιοίκηση στηρίζεται σε δικά της έσοδα τόσο μεγαλύτερη αυτονομία έχει στη διαμόρφωση της πολιτικής της και στην υλοποίηση του προγράμματός της. Αντιθέτως, όσο περισσότερο στηρίζεται σε κρατικές επιχορηγήσεις, τόσο μεγαλύτερη είναι η εξάρτησή της από το κράτος και τόσο μικρότερη η αυτονομία της στον καθορισμό των προτεραιοτήτων και στόχων της αλλά και στην υλοποίηση πολιτικών.

Αξιολόγηση – βαθμός οικονομικής αυτοτέλειας δήμου Αιγάλεω

Τα εργαλεία για την αξιολόγηση των οικονομικών στοιχείων βασίστηκαν σε αριθμοδείκτες απόδοσης και αποδοτικότητας, σε αριθμοδείκτες οικονομικής διάρθρωσης από τις δημοσιευμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις των Δήμων καθώς και σε ανάλυση της δομής των εσόδων, εξόδων, επενδύσεων, δανεισμού, τόσο στο σύνολο του δήμου όσο και ανά κάτοικο από τους απολογιστικούς πίνακες της πενταετίας 2012-2016.

Σύμφωνα με τους ανωτέρω αριθμοδείκτες ο Δήμος Αιγάλεω παρουσιάζει στη χρήση 2016 τα εξής:

Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων του Δήμου προκύπτει από τις επιχορηγήσεις με ποσοστό 41,63%. Η δεύτερη σε βαρύτητα πηγή εσόδων του δήμου είναι τα ανταποδοτικά τέλη και δικαιώματα με ποσοστό 25,06%.Τα τακτικά έσοδα του δήμου αντιπροσωπεύουν το 73,60% των συνολικών εσόδων και τα ιδία έσοδα το 41,13%.

Για τη χρήση 2016 ο βαθμός ελευθερίας-το ελάχιστο κόστος των μη ανταποδοτικών υπηρεσιών είναι 49,45% και των ανταποδοτικών 23,10%. Ο αριθμοδείκτης συσχέτισης των επιχορηγήσεων προς τα συνολικά έξοδα του Δήμου είναι 47,36% τη χρήση 2016.

Οι επενδύσεις στο σύνολο των εξόδων, για τη χρήση 2016, είναι 3,14%. και το κόστος δανεισμού στο σύνολο των τακτικών εσόδων του Δήμου στην ίδια χρήση, είναι 4,68%.

Συγκριτικά αποτελέσματα χρήσης 2016 μέσω αριθμοδεικτών (Αγίων Αναργύρων – Καματερού, Ιλίου, Ν. Ιωνίας, Ν. Σμύρνης, Π. Φαλήρου)

Το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων των πέντε συγκρινόμενων Δήμων προέρχεται από τις επιχορηγήσεις με μ.ο. ποσοστού 42,59%. Η δεύτερη σε βαρύτητα πηγή εσόδων είναι τα ανταποδοτικά τέλη και δικαιώματα με μ.ο. ποσοστού 27,46%. Ο μ.ο. ποσοστού των τακτικών εσόδων είναι το 75,91% των συνολικών εσόδων τους. Τέλος, τα Iδία έσοδα έχουν μ.ο. ποσοστού 42,15%.

Το ελάχιστο κόστος λειτουργίας των μη ανταποδοτικών υπηρεσιών για την χρήση 2016 των πέντε δήμων είναι 47,97% και των ανταποδοτικών υπηρεσιών για την χρήση 2016 είναι 24,35%. Ο μ.ο. του δείκτη συσχέτισης επιχορηγήσεις προς το σύνολο των εξόδων είναι 43,75%.

 Η επενδυτική δραστηριότητα είναι αναιμική λόγω της δημοσιονομικής προσαρμογής. Ο μ.ο. ποσοστού των επενδύσεων στο σύνολο των εξόδων είναι 7,06%. Στα ίδια χαμηλά επίπεδα κυμαίνεται και ο δείκτης του κόστους δανεισμού με μ.ο ποσοστού σε 4,06%.

Μια γενική αναφορά με ιδιαίτερο βάρος σχετίζεται με τα ταμειακά πλεονάσματασε όλους τους δήμους. Στην χρήση 2016 ο δήμος Αιγάλεω έχει ποσοστό καθαρών αποτελεσμάτων χρήσης 4,45% και οι συγκρινόμενοι δήμοι αντίστοιχα μ.ο ποσοστού 9,47%.Η χρηματοοικονομική διάρθρωση τόσο του δήμου Αιγάλεω όσο και των άλλων πέντε μεγάλων δήμων παρουσιάζεται βελτιωμένη σχεδόν στο σύνολό της.

Συμπεράσματα

Τα στοιχεία καταδεικνύουν τις επιπτώσεις της σταθεροποιητικής πολιτικής του Μ.Π.Δ.Σ. στα οικονομικά των δήμων, καθώς επίσης την περιορισμένη οικονομική αυτοτέλεια του Δήμου Αιγάλεω αλλά και των συγκρινόμενων δήμων, λόγω του σημαντικού βαθμού εξάρτησης από τις κρατικές επιχορηγήσεις. Επιπρόσθετα, παρατηρείται περιορισμένη επενδυτική δραστηριότητα, με παράλληλα όμως χαμηλό χρέος και ταμειακά πλεονάσματα, για την συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς θα μπορέσει λοιπόν ο δήμος Αιγάλεω να αυξήσει την οικονομική του αυτοδυναμία και κυρίως τα ίδια έσοδα του, χωρίς να επιβαρύνει με νέους φόρους και τέλη τους δημότες του;

Η λύση που προτείνεται είναι η αύξηση της αποδοτικότητάς του όσον αφορά στη βεβαίωση και είσπραξη των ιδίων εσόδων του και στην οργάνωση και εν γένει αποτελεσματική λειτουργία του. Θετικό στοιχείο προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί η επίτευξη του ελέγχου των οικονομικών του, παρά την κρίση, η αυξημένη πιστοληπτική του ικανότητα και η μικρή έκθεση σε δανεισμό. Άρα, έχει τις βασικές εκείνες προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν το εφαλτήριο για μία βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.

 Συγχρόνως, το γεγονός αυτό αποτελεί ένα «παράθυρο ευκαιρίας» και η κατάλληλη αξιοποίησή του εξασφαλίζει στον Δήμο Αιγάλεω μικρότερη εξάρτηση και μεγαλύτερη οικονομική αυτοτέλεια.

Προκύπτει αδήριτη η ανάγκη ενός διαφορετικού μοντέλου διοίκησης και λειτουργίας των Δήμων λόγω των στενών δημοσιονομικών περιθωρίων. Ως εκ τούτου, θεμιτές είναι ορισμένες αλλαγές που θα συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα του Δήμου Αιγάλεω.

 Ενδεικτικά οι αλλαγές που προτείνονται είναι:

Βελτίωση εισπραξιμότητας εσόδων με γνώμονα την αυτοματοποίηση των διαδικασιών είσπραξης οφειλών.

Στοχευμένος εξορθολογισμός δαπανών δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην ποιοτική και αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών.

Βελτίωση οικονομικού προγραμματισμού με μεθόδους στηριγμένες σε μετρήσιμους στόχους.

Αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας η οποία συμβάλει στην οικονομική ανεξαρτησία του δήμου.

Αξιοποίηση του ΕΣΠΑ και των εργαλείων του Α ώστε να χρηματοδοτείται αυτόνομα και να εκτελεί έργα δημοτικού, διαδημοτικού και κοινωφελούς χαρακτήρα.

Αξιοποίηση εναλλακτικών χρηματοδοτικών εργαλείων. Το δημόσιο χρήμα είναι περιορισμένο. Η έλλειψη δημοσίων επενδυτικών κεφαλαίων έχει σαν αποτέλεσμα να κινητοποιήσει την Τ.Α να αξιοποιήσει όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία.

ΣΣτοχευμένος δανεισμός. Η βέλτιστη απόδοση του είναι όταν η διάρκεια εξόφλησης του δανείου συμπίπτει µε τη διάρκεια ζωής του επενδυτικού έργου που χρηματοδοτείται.

Επενδύσεις – Ανάπτυξη. Οι δημόσιες επενδυτικές επιλογές πρέπει να συνδέονται με την τοπική αναπτυξιακή στρατηγική, που βασίζεται στην αξιολόγηση των τοπικών χαρακτηριστικών, στα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα, στην ανάπτυξη, στην καινοτομία.

Παρακρατηθέντες πόροι Τ.Α. Η είσπραξη των παρακρατηθέντων πόρων προς την Τ.Α (2010-2016) και η αξιοποίηση τους σε επενδυτικές και όχι καταναλωτικές δαπάνες.

Διαδημοτικές συνεργασίες. Η διαδημοτική συνεργασία προωθεί την εξωστρέφεια και την ενίσχυση της τεχνογνωσίας για την καλύτερη αντιμετώπιση των προβλημάτων. Έτσι επιτυγχάνεται αποδοτικότερη λειτουργία του Δήμου και εξοικονόμηση πόρων.

Σύσταση μηχανισμού εσωτερικού ελέγχου διασφαλίζοντας τη νομιμότητα, την αξιοπιστία της οικονομικής διαχείρισης, την αποδοτική χρήση των πόρων, τη συνεχή βελτίωση των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων και γενικότερα της χρηστής διακυβέρνησης της Αυτοδιοίκησης.

 Διοικητική Αυτοτέλεια, Εποπτεία και Έλεγχος των ΟΤΑ. Οι σημερινοί εποπτικοί και ελεγκτικοί μηχανισμοί προς τους ΟΤΑ δρουν περιοριστικά στην οικονομική και διαχειριστική αυτοτέλεια τους. Χρειάζεται απλοποίηση και βελτίωση της αποτελεσματικότητας του εξωτερικού ελέγχου και του συστήματος εποπτείας των ΟΤΑ.

Η αξία του στρατηγικού σχεδιασμού. Η στρατηγικά σχεδιασμένη εξειδίκευση των δήμων χρησιμοποιείται ως εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της πόλης με στόχο τη βελτίωση της ζωής των πολιτών.

Επιχειρησιακό πρόγραμμα – Αριθμοδείκτες παρακολούθησης και αξιολόγησης. Η στρατηγική του Δήμου αποτελεί συνεκτικό σύνολο γενικών στόχων και πολιτικών δράσης, που αποσκοπούν στην επίτευξη του οράματος του Δήμου. Η διατύπωση της στρατηγικής του Δήμου γίνεται μέσω του καθορισμού Αξόνων, Μέτρων και Στόχων του Επιχειρησιακού Προγράμματος.

Συγκριτική αξιολόγηση. Η συγκριτική αξιολόγηση σε τοπικό επίπεδο μπορεί να τοποθετήσει ένα δήμο σε κλίμακα, σε σχέση με τους ομοίους του, με βάση τα αποτελέσματα που επιτυγχάνει και να αναδείξει μειονεκτήματα και προοπτικές.

Διαχείριση Ανθρώπινων πόρων. Ο ανθρώπινος παράγοντας είναι καταλύτης της οργανωτικής αλλαγής. Ο βαθμός επίτευξης της επιθυμητής οργανωσιακής κουλτούρας σχετίζεται με την προώθηση της συμμετοχής – τα στελέχη να έχουν ενεργή συμμετοχή στο σχεδιασμό και τη λήψη αποφάσεων – και την ενημέρωση ώστε να δημιουργείται ένα περιβάλλον εμπιστοσύνης και υποστήριξης των αλλαγών.

Χρηστή διακυβέρνηση. Η καλή διακυβέρνηση θεωρείται ως βασικό προαπαιτούμενο συστατικό της ανάπτυξης. Η καλή διακυβέρνηση μεταξύ άλλων σημαίνει συμμετοχή, διαφάνεια, λογοδοσία και σεβασμός της νομοθεσίας.

Στον συγκεκριμένο τομέα ο Δήμος Αιγάλεω διακρίθηκε εντός του 2018 με το Ευρωπαϊκό Σήμα Αριστείας στη Χρηστή Διακυβέρνηση (ELoGE).

Ο Δήμος Αιγάλεω ως εκ τούτου, οφείλει με σεβασμό και συνέπεια προς τους δημότες του να συνεχίσει την προσπάθεια, να είναι ευέλικτος και προσανατολισμένος στο στόχο του με βάση τα νέα δεδομένα λειτουργίας των ΟΤΑ.

Θανάσης Λάππας είναι στέλεχος του Δήμου Αιγάλεω και μεταπτυχικός φοιτητής Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Τοπική Ανάπτυξη – Τοπική Αυτοδιοίκηση» των πανεπιστημίων Αριστοτελείου, Δημοκρίτειου, Πειραιώς, Πελοποννήσου.

**Το άρθρο αυτό αποτελεί περίληψη διπλωματικής εργασίας με τίτλο: «Η Χρηματοοικονομική Αξιολόγηση του Δήμου Αιγάλεω για την περίοδο 2012-2016, κατά την εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής» περιοχών», στο πλαίσιο του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Τοπική Ανάπτυξη – Τοπική Αυτοδιοίκηση» των πανεπιστημίων Αριστοτελείου, Δημοκρίτειου, Πειραιώς, Πελοποννήσου.

 
 
Υλοποιημένο με το Ελεύθερο Λογισμικό, Wordpress. To σύνολο του περιεχομένου (εκτός από φωτογραφίες), εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά, ειναι διαθέσιμο με άδεια Creative Commons.

Όροι Χρήσης | Προστασία Δεδομένων
Newsletter
Eπικοινωνία

Τηλ: (+30) 213-2147500
Email: | Φόρμα Επικοινωνίας.. »
Διεύθυνση: Ακαδημίας 65 & Γενναδίου 8, 1ος όροφος